Grand Theft Auto dawno przestało być tylko serią gier akcji. Dla wielu graczy to punkt odniesienia, gdy rozmawia się o otwartych światach, muzyce z gier czy sposobie przedstawiania współczesnych miast. Los Santos czy Vice City pojawiają się w memach, na koszulkach i w dyskusjach o popkulturze tak samo często jak filmowe hity.

Gdy po misji przychodzi czas na inne gry

Część graczy używa GTA jako głównej gry, a poza tym sięga po inne formy rozrywki. Po długiej sesji w trybie online niektórzy odpalają szybkie gry losowe, żeby po prostu się zresetować. Wtedy ważne jest, by wybierać sensowne i sprawdzone serwisy, zamiast klikać pierwszy lepszy link z reklamy. Pomaga w tym lektura stron porównawczych; wielu graczy zagląda na polska kasyno - oficjalna strona internetowa, żeby zorientować się, które platformy mają przejrzyste zasady i solidne metody płatności. Dzięki temu łatwiej zachować granicę między odprężeniem a impulsywną grą.

Historia GTA jako komentarz do rzeczywistości

Każda odsłona serii pokazywała trochę inny wycinek współczesnego świata. GTA III i Vice City wprowadziły filmową narrację i kryminalne historie inspirowane kinem lat 80. GTA IV pokazywało imigranta z Europy Wschodniej, który konfrontuje marzenie o Ameryce z codziennością Liberty City. GTA V dodało spojrzenie z trzech perspektyw, od drobnego gangstera po znudzonego bogacza z przedmieść.

Dialogi, reklamy radiowe i misje często żartują z polityki, korporacji czy mediów. Gracze uczą się odczytywać aluzje, wyłapywać odniesienia do realnych wydarzeń i zastanawiać się, którą postawę moralną wybierają w danej misji.

Od kampanii fabularnej do żywej usługi

Tryb online stał się osobną platformą. Gracze zarabiają GTA$, kupują pojazdy, nieruchomości i budują własny styl rozgrywki. Handel pojazdami, napady czy kontrakty uczą prostych mechanizmów ekonomicznych: inwestycja czasu, koszt sprzętu, ryzyko porażki, zwrot z misji.10 grudnia 2025 GTA Online otrzyma aktualizację Mansions, w której ma wrócić Michael De Santa, jeden z głównych bohaterów piątki. Informację o tym powrocie opisano m.in. w serwisie bo3.gg. Dla społeczności to sygnał, że twórcy dalej rozwijają świat, a jednocześnie odwołują się do nostalgii związanej z kampanią GTA V.

GTA jako małe laboratorium wyborów

Wielu graczy traktuje misje i aktywności jak ćwiczenie z podejmowania decyzji. Trzeba zdecydować, czy ryzykować długi napad, czy wybrać krótszą, pewniejszą misję. W trybie online dochodzi kwestia zarządzania wirtualnym budżetem. Osoby, które świadomie podchodzą do grind’u, często przenoszą te nawyki na codzienne planowanie czasu czy wydatków.

Takie podejście staje się szczególnie widoczne, gdy gracze korzystają z list priorytetów. Typowa lista wygląda prosto:

• Najpierw misje z najlepszym stosunkiem czasu do nagrody.
• Potem aktywności grane dla zabawy, nie dla zysku.
• Na końcu zakupy czysto kosmetyczne, gdy podstawowy sprzęt już jest.

Kilka wieczorów trzymania się takiego planu pokazuje, jak bardzo sposób gry odbija podejście do innych zadań. Łatwiej potem odróżnić to, co trzeba zrobić, od tego, co po prostu kusi.

Społeczność, FiveM i własne wersje świata

Częścią fenomenu są mody i serwery roleplay. Platformy takie jak FiveM umożliwiają tworzenie własnych reguł, od realistycznej policji po serwery nastawione na humor. Gracze uczą się tam pracy w zespole, komunikacji głosowej, a nawet podstaw organizacji wydarzeń, gdy planują wspólne akcje dla kilkudziesięciu osób.

Twórcy serwerów piszą regulaminy, pilnują kultury rozmowy, moderują spory. Dla młodszych graczy to często pierwsze zetknięcie z odpowiedzialnością za większą społeczność, nawet jeśli wszystko dzieje się w fikcyjnym mieście.

GTA 6 i ciąg dalszy historii

Premiera GTA VI została oficjalnie przesunięta z 26 maja 2026 na 19 listopada 2026. O nowym terminie informuje m.in. portal gta.pl. Oczekiwania są wysokie, bo seria ma za sobą lata wpływu na sposób projektowania gier, a także na rozmowy o przemocy, moralności i granicach satyry.

Dla graczy oznacza to kolejny krok w stronę jeszcze bardziej szczegółowego miasta, nowych systemów ekonomicznych i świeżych historii. Dla kultury popularnej to następny rozdział w opowieści o tym, jak jedna seria gier potrafi na stałe wejść do wspólnego języka.

Grand Theft Auto: Trylogia - Edycja Definitywna, czyli odświeżone wersje klasycznych części serii GTA, już niedługo przestaną być dostępne w ramach subskrypcji Netflixa. Informacje o tym pojawiły się zarówno w aplikacji Netflix, jak i na stronach App Store oraz Google Play. Zgodnie z tymi doniesieniami, 13 grudnia 2024 roku z oferty usunięte zostaną dwie gry: GTA III oraz GTA Vice City. Subskrybenci, którzy chcieliby kontynuować rozgrywkę po tej dacie, będą musieli zakupić te tytuły oddzielnie w cenie 80 PLN za sztukę. Jest to krok, który może zaskoczyć wielu graczy, zwłaszcza że produkcje te cieszyły się sporą popularnością na urządzeniach mobilnych. Wyjątkiem jest GTA San Andreas, które na razie pozostaje dostępne w katalogu Netflixa. Może to świadczyć o przedłużeniu licencji na ten tytuł, co ma sens, biorąc pod uwagę jego ogromną popularność wśród graczy.

Aktualizacja Edycji Definitywnej GTA

Po trzech latach od kontrowersyjnej premiery Trylogii GTA w Edycji Definitywnej wydawca wypuścił długo oczekiwaną aktualizację, która przyniosła liczne poprawki i nowe funkcje. Odświeżona trylogia, która od początku zmagała się z falą krytyki, wreszcie zaczyna spełniać oczekiwania fanów. Najważniejszą nowością jest tryb klasycznego oświetlenia, który przywraca oświetlenie oraz wygląd bliższy oryginalnym wersjom gier, co było jednym z najczęstszych postulatów społeczności. Ponadto patch poprawił wydajność na konsolach, PC oraz Nintendo Switch, eliminując wiele błędów i optymalizując rozgrywkę. Zmiany te cieszą graczy, którzy od lat czekali na solidne wsparcie techniczne dla tych kultowych tytułów.

Dzięki aktualizacji remastery zaczęły wyglądać i działać tak, jak na to zasługują. Połączenie nostalgii z nowoczesną technologią ma teraz większy sens, a gracze, którzy wcześniej zniechęcili się do Edycji Definitywnej, zaczynają wracać do tych produkcji.

Co zmieniła aktualizacja?

Ostatnia aktualizacja przyniosła wiele nowości i poprawek, które pozytywnie wpłynęły na odbiór Trylogii. Oto szczegółowy przegląd zmian, które obejmują zarówno nowe funkcje, jak i poprawki błędów:

Nowe funkcje:

• Klasyczne oświetlenie: Przywrócono oświetlenie z oryginalnych wersji, co znacząco poprawia klimat gier.
• Możliwość pauzowania przerywników filmowych, co jest nowością, której brakowało w pierwotnych wydaniach.
• Usprawnione sterowanie i animacje postaci, co szczególnie odczuwalne jest podczas korzystania z broni.

Poprawki w GTA 3:

• Naprawiono problemy z mapą, gdzie niektóre wyspy nie wyświetlały się poprawnie.
• Poprawiono tekstury oraz interfejs, eliminując liczne błędy wizualne.
• Zoptymalizowano dźwięki, w tym efekty dźwiękowe broni oraz deszczu.

Poprawki w GTA: Vice City:

• Przywrócono klasyczne neonowe światła, co wzbogaca atmosferę miasta.
• Zoptymalizowano kolizje obiektów oraz naprawiono błędy związane z efektami świetlnymi.

Poprawki w GTA: San Andreas:

• Ulepszono animacje, w tym pływanie, jazdę na motocyklu oraz poruszanie się postaci.
• Zoptymalizowano pogodę i efekty świetlne, przywracając oryginalny klimat gry.

Dlaczego GTA San Andreas pozostaje w ofercie Netflixa?

Wśród tytułów trylogii definitywnej, GTA San Andreas wyróżnia się ogromną popularnością. Z danych udostępnionych przez Netflix wynika, że ta część odpowiada za ponad 25 milionów z 36 milionów pobrań całej Trylogii. To imponujący wynik, który świadczy o ogromnym sentymencie graczy do tego tytułu. Przedłużenie licencji na GTA San Andreas jest więc logicznym krokiem, który pozwala Netflixowi przyciągnąć i utrzymać subskrybentów.

Niestety, przyszłość tej gry w katalogu Netflixa nie jest pewna. Możliwe, że tytuł ten również zostanie usunięty w późniejszym terminie, podobnie jak GTA III i GTA Vice City. Dla fanów może to być ostatnia szansa na zagranie w tę kultową produkcję w ramach subskrypcji.

Powrót zainteresowania po aktualizacji?

Najnowsza aktualizacja nie tylko poprawiła jakość gier, ale również wpłynęła na zainteresowanie graczy. Na platformie Steam odnotowano znaczący wzrost liczby aktywnych graczy:

• GTA III: Wzrost z 50 do 150 graczy dziennie.
• GTA Vice City: Wzrost z 200 do 250 graczy dziennie.
• GTA San Andreas: Największy wzrost, z 300-500 graczy do ponad 700 graczy dziennie.

To pokazuje, że Rockstar Games podjęło właściwą decyzję, inwestując czas i zasoby w poprawę trylogii. Gracze, którzy wcześniej zniechęcili się do edycji definitywnej, zaczynają wracać, co może przyczynić się do dalszego wzrostu popularności tych gier.

GTA+ i mobilne wydania Trylogii

Subskrybenci GTA+ na konsolach nowej generacji (PS5 i Xbox Series X|S) mają dostęp do Trylogii Edycji Definitywnej w ramach miesięcznego abonamentu. To atrakcyjna opcja dla graczy, którzy nie chcą kupować gier na własność, ale chcieliby je wypróbować. Co więcej, Rockstar Games planuje dalsze integracje z platformami mobilnymi, co może uczynić gry jeszcze bardziej dostępnymi.

Warto również wspomnieć, że w ramach GTA+ gracze otrzymują szereg innych korzyści, takich jak dodatkowe środki GTA$ czy unikalne przedmioty w GTA Online. Dodanie trylogii do oferty to kolejny krok, który ma na celu zwiększenie wartości subskrypcji.

Co dalej z Trylogią GTA?

Pomimo ogromnych postępów, Rockstar Games nie zamierza spoczywać na laurach. Już teraz zapowiedziano kolejną aktualizację, która ma rozwiązać nowe problemy zgłaszane przez graczy. Przykładem jest błąd w misji Rozbijanie banku w Caliguli w GTA San Andreas, gdzie drzwi sejfu nie eksplodują poprawnie. Rockstar udostępniło tymczasowe rozwiązanie, ale gracze liczą na pełną poprawkę w najbliższym patchu.

Choć definitywna trylogia była na początku jednym z najbardziej krytykowanych remasterów, obecne działania Rockstar Games pokazują, że wydawca stara się odzyskać zaufanie graczy. Jeśli tempo aktualizacji zostanie utrzymane, istnieje szansa, że remastery te ostatecznie zyskają uznanie fanów serii GTA.

Gdy gracze po raz pierwszy zagrali w Grand Theft Auto III, odkryli zupełnie nowy, trzymający w napięciu świat. Możliwość wsiadania do samochodów i wybierania stacji radiowych z tak różnorodną muzyką była dla wielu z nich prawdziwym objawieniem. Choć niektóre utwory zostały usunięte z reedycji GTA: Vice City, gra nadal oferuje wiele klasycznych, niezapomnianych przebojów.

Omówimy 5 najbardziej pamiętnych piosenek, które fani pokochali w GTA 3. Przeniesiemy się w sentymentalną podróż do kultowej gry, odkrywając niepowtarzalną atmosferę Liberty City, którą tworzyła jej muzyczna oprawa.

Stacje radiowe w GTA 3

Wszystkie stacje radiowe w GTA 3 należą do grupy Love Media, będącej fikcyjną firmą medialną Donalda Love'a z serii GTA. W grze można było usłyszeć muzykę z całego świata, obejmującą niemal każdy ówczesny gatunek.

Head Radio

Stacja Head Radio prowadzona jest przez Michaela Hunta i gra muzykę pop, alternatywny rock oraz adult contemporary. Wśród jej hitów znajdują się m.in. Dil-Don't - Stripe Summer, Good Thing zespołu Whatever oraz Fade Away Craiga Graya.

Double Clef FM

Tę stację klasyczną prowadzi Morgan Merryweather. Można na niej usłyszeć m.in. Le Nozze di Figaro: Non più andrai farfallone amoroso Mozarta, Gianni Schicchi: O mio babbino caro Pucciniego czy Rigoletto: La donna è mobile Verdiego.

K-JAH

K-JAH, znana również jako Jah Radio, jest prowadzona przez Horace'a The Pacifist Walsha i gra muzykę dub oraz reggae. Wszystkie utwory pochodzą z albumu Scientist Rids the World of the Evil Curse of the Vampires Scientista.

Rise FM

Rise FM prowadzi Andre the Accelerator i emituje muzykę trance oraz house. Wszystkie piosenki zostały zmiksowane przez Terry'ego Donovana.

Lips 106

Stację Lips 106 prowadzi Andee, a gra ona muzykę pop, alternatywny rock, hip-hop oraz funk. Wśród jej hitów znalazły się Bump To The Music Fatamarse czy Feels Like I Just Can't Take No More April's In Paris.

Game Radio

Game Radio prowadzą Stretch Armstrong i Lord Sear, a na antenie można usłyszeć undergroundowy i wschodnioamerykański hip-hop oraz gangsta rap. Wszystkie piosenki zostały zmiksowane przez Stretch Armstronga.

MSX FM

Tę stację drum'n'bassową i junglistyczną prowadzi MC Codebreaker. Wszystkie utwory zostały zmiksowane przez DJ-a Timecode'a.

Flashback 95.6

Flashback 95.6 to stacja prowadzona przez Toni, na której można usłyszeć pop i post-disco z lat 80. Wszystkie piosenki pochodzą z soundtracku do filmu Człowiek z blizną z 1983 roku.

Chatterbox FM

Chatterbox FM to pierwsza w serii stacja radiowa typu talk-radio, prowadzona przez Lazlowa Jonesa. Można na niej usłyszeć rozmowy z różnymi mieszkańcami Liberty City.

5 najbardziej pamiętnych piosenek z GTA 3

Spośród tak bogatej oferty muzycznej GTA 3, wybraliśmy 5 utworów, które szczególnie zapadły w pamięć graczy.

1. Dil-Don't - Stripe Summer

Ten radosny, taneczny utwór z lat 90. jest pierwszym, jaki słyszymy po włączeniu stacji Head Radio. Wielu graczy, którzy rozpoczynali grę, słuchając tej właśnie stacji, z pewnością doskonale go zna. Był to ekscytujący kawałek w momencie premiery gry, a dynamiczne piosenki takie jak ta zostały wybrane tak, by zapadły w pamięć fanów.

2. Dance of the Vampires - Scientist

To klasyczny utwór w stylu dub reggae, który świetnie sprawdza się podczas spokojnej jazdy po Liberty City. Fani stacji K-JAH z pewnością pamiętają ten kawałek nie tylko z pierwotnej wersji gry, ale również z reedycji.

3. Good Thing - Whatever

Niewiele wiadomo na temat zespołu Whatever, ale ten utwór z pewnością zapadł w pamięć graczom GTA 3. Ma on dość funky'owy styl, dobrze komponujący się z jazdą po Liberty City. Można sobie wyobrazić, jak Claude podśpiewuje do tej radosnej piosenki.

4. Fade Away - Craig Gray

Ten utwór Craiga Graya jest wyjątkowo piękny i uspokajający. Gracze mogą pamiętać, jak leciał on w tle podczas deszczowych i mglistych dni w Liberty City. Przez lata piosenka ta zachowała swoją moc i wciąż cieszy się popularnością w reedycji GTA 3.

5. Scarface (Push It to the Limit) - Paul Engemann

Ta niezapomniana ballada z 1983 roku pasowała idealnie do pierwszej 3D-owej odsłony serii GTA. GTA 3 to jeden z najbardziej wpływowych sandboxowych tytułów Rockstara i PlayStation. Jego unikalna, otwarta rozgrywka toruje drogę grom takim jak GTA Online. Utwór ten doskonale współgra z GTA 3, ponieważ opowiada o tym, jak Claude posuwa to do granic możliwości w trakcie całej gry.

Inne piosenki z GTA 3

Oprócz piosenek, które można było usłyszeć na stacjach radiowych, w grze pojawiały się również inne utwory, wykorzystywane jako tło muzyczne lub krótkie fragmenty.

Należały do nich m.in. Wash Him Off Marydancin (planowana na stację Lips 106), God Bless All the Universe Rev. Rooney & The Rocksta Choir (instrumentalna wersja jako tło na Lips 106) czy DSP Animal Testing Centre (wykorzystany w misji Chaperone).

Ponadto w różnych miejscach Liberty City, takich jak Red Light District czy Hepburn Heights, można było usłyszeć krótkie fragmenty niezidentyfikowanej muzyki.

Reklamy radiowe

Reklamy w GTA 3 były emitowane pomiędzy piosenkami na poszczególnych stacjach radiowych, co było już sprawdzoną formułą z poprzedniej odsłony serii. Stanowiły one jeden z charakterystycznych elementów rozgłośni i reklamowały fikcyjne produkty, wykorzystując dorosły humor, szalone dialogi oraz rozpoznawalne chwyty marketingowe.

Wszystkie reklamy zostały napisane przez Dana Housera i Lazlowa (ten ostatni również je wyprodukował). Wiele z nich zawierało numery telefonów i strony internetowe, które Rockstar faktycznie stworzył - choć większość z nich ostatecznie odsyłała z powrotem do głównej strony studia.

Przykłady takich reklam to Sue Your Boss (schemat na szybkie zyskanie pieniędzy poprzez pozwy i symulowanie urazów), Fernando's New Beginnings (metoda Fernanda Martineza na ratunek podupadającym małżeństwom... poprzez usługi kochanki) czy Liberty City Survivor (niezwykle brutalne reality show, weźmiemy 20 świeżo zwolnionych więźniów, wyposażymy ich w wyrzutnie granatów i miotacze ognia, i pozwolimy im polować na siebie nawzajem).

Stacje radiowe niewybieralne

W Liberty City można było zobaczyć reklamy kilku stacji radiowych, których nie można było jednak słuchać podczas rozgrywki. Należały do nich Liberty FM, WLLC The Zone 34.9 FM oraz Liberty Soul FM. Nie wiadomo, czy stacje te miały się pojawić w grze, ale ostatecznie zostały pominięte.

Inną taką stacją, o której wspomniano, jest Orbit FM. Jednak bliższa analiza reklamy (zarówno w grze, jak i w instrukcji) pokazuje, że prawidłowa nazwa to OR-Bit, a nie Orbit FM - nie ma w niej żadnego odniesienia do radia.

Inne ciekawostki

• Liczba nowych piosenek w soundtracku GTA 3 to 55.
• Jedna piosenka pochodzi z poprzedniej gry serii (Grand Theft Auto zespołu Da Shootaz), więc łącznie w ścieżce dźwiękowej znajduje się 56 utworów.
• Najwięcej licencjonowanych piosenek pochodzi z 2000 roku - jest ich 11.
• W porównaniu z poprzednimi odsłonami serii, Rockstar znacznie zwiększył użycie licencjonowanych utworów w GTA 3, choć nadal opiera się głównie na własnych kompozycjach, inaczej niż w następnej grze - GTA: Vice City.
• GTA 3 to pierwsza gra w serii, która wprowadziła talk-radio (Chatterbox FM) oraz możliwość odtwarzania własnej muzyki.
• Gra zawiera powracające postacie, takie jak Lazlow i Fernando Martinez.
• Piosenka Marydancin Wash Him Off, początkowo planowana na stację Lips 106, została ostatecznie usunięta, ale Rockstar wydał ją później w pełnej wersji na soundtracku gry.
• Fikcyjny zespół Conor and Jay, znany z poprzedniej gry (Vegas Road, Change), powrócił w GTA 3 z trzecim utworem (Train) i pojawił się również w GTA: Liberty City Stories.
• W grze wykorzystano też generyczny utwór radiostacji policyjnej, używany w wielu filmach, serialach i grach (5 George K, number 30 Broad street).
• Najstarszy utwór w całej serii GTA to Nie będziesz już motylem miłości Mozarta z jego opery Wesele Figara (1786 r.).

Materiał został utworzony we współpracy z Warszawską firmą ACG Car, która oferuje szeroki wachlarz usług na rynku motoryzacyjnym m.in. prowadzi ACG komis samochodowy na Ulicy Modlińskiej 285 w którym sprzedaje samochody używane. Zapewnia również szybki i mobilny ACG skup aut Warszawa. Z chęcią odkupią używany samochód sprawny jak i uszkodzony. Dodatkowo, dla osób poszukujących busa czy samochodu na jakiś czas został utworzony ACG Rent wynajem aut i busów - za pośrednictwem którego możemy szybko wynająć bus 9 osobowy lub samochód osobowy marki Opel Astra.

GTA: The Trilogy – The Definitive Edition to zaktualizowana i ulepszona wersja trzech kultowych tytułów: Grand Theft Auto III, Grand Theft Auto: Vice City oraz Grand Theft Auto: San Andreas. Ta trylogia jest teraz dostępna do kupienia na PC, konsole i smartfony, a gracze mogą cieszyć się nowoczesnym sterowaniem, ulepszoną grafiką oraz licznymi poprawkami środowiska gry. Ważnym elementem tej wersji jest także wsparcie dla Steam Decka, co oznacza, że gry można uruchomić na tej przenośnej konsoli, ciesząc się pełnią wrażeń z rozgrywki, gdziekolwiek się jest.

Wersje te zawierają dodatkowe funkcje, takie jak osiągnięcia, które można odblokować w trakcie gry, co dodaje nowy poziom rywalizacji i motywacji dla graczy. Trylogia GTA jest dostępne nie tylko na Steam, ale również na PlayStation 5, PlayStation 4, Xbox Series X|S, Xbox One, Nintendo Switch oraz PC poprzez Rockstar Games Launcher. Co więcej, na koniec stycznia trylogia zostanie udostępniona również na Epic Games Store, co daje graczom jeszcze więcej możliwości zakupu i uruchamiania tych klasycznych tytułów.

Wielką nowością jest fakt, że użytkownicy serwisu Netflix mogą teraz zagrać w Definitywną Edycję Trylogii GTA w ramach swojego abonamentu. Trylogia jest także dostępna na platformach mobilnych, takich jak iOS i Android, co pozwala graczom cieszyć się klasyczną rozgrywką na urządzeniach przenośnych. To duży krok naprzód, umożliwiający dostęp do tych kultowych gier na praktycznie każdym urządzeniu, bez względu na to, czy jest to konsola, PC, czy smartfon.

Edycja Definitywna

Edycja Definitywna trzech gier GTA wprowadza szereg nowoczesnych usprawnień, które sprawiają, że gry te są bardziej przystępne i satysfakcjonujące w rozgrywce. Nowe sterowanie inspirowane GTA V obejmuje poprawione celowanie i namierzanie, zaktualizowane koła wyboru broni oraz ulepszone minimapy, które pozwalają graczom na łatwiejszą nawigację po otwartym świecie. Specjalna wersja na Nintendo Switch zawiera dedykowane dla tej konsoli funkcje, takie jak dotykowe sterowanie oraz swobodne celowanie za pomocą kontrolerów Joy-Con, co czyni grę jeszcze bardziej intuicyjną na przenośnym sprzęcie.

Graficzne ulepszenia obejmują zupełnie nowy system oświetlenia, poprawione modele postaci i pojazdów, a także tekstury o wyższej rozdzielczości dla budynków, dróg i broni. Dzięki nowemu silnikowi Unreal Engine, gry zyskały nie tylko lepszą jakość wizualną, ale również płynniejsze animacje i bardziej realistyczne efekty pogodowe. Studio Grove Street Games, odpowiedzialne za tę edycję, zadbało o zachowanie charakterystycznej estetyki oryginalnych tytułów, składając hołd serii Grand Theft Auto, która zmieniła oblicze rozrywki interaktywnej i zrewolucjonizowała gatunek gier wideo.

Dzięki nowoczesnym ulepszeniom, te klasyki powracają na współczesne platformy, oferując graczom jeszcze bardziej wciągającą rozgrywkę, z odświeżoną grafiką, ulepszonym sterowaniem i dodatkowymi funkcjami, które sprawiają, że gry wyglądają i działają lepiej niż kiedykolwiek wcześniej.

GTA 3 w edycji Definitywnej

Grand Theft Auto III – The Definitive Edition to odświeżona wersja kultowej gry, która zrewolucjonizowała gatunek open-world. Nowoczesne ulepszenia graficzne, takie jak poprawione oświetlenie, cienie, odbicia i zwiększona rozdzielczość tekstur, nadają Liberty City nowy blask, jednocześnie zachowując mroczny klimat oryginału. Wersja definitywna oferuje także usprawnione sterowanie, inspirowane GTA V, z poprawionym celowaniem, systemem wyboru broni oraz zaktualizowaną minimapą, co ułatwia nawigację po mieście. Gra zachowuje klasyczny charakter, wprowadzając jednocześnie nowoczesne rozwiązania, dzięki czemu jest dostępna zarówno dla nowych graczy, jak i dla tych, którzy chcą powrócić do tej rewolucyjnej produkcji.

GTA Vice City w edycji Definitywnej

Grand Theft Auto: Vice City – The Definitive Edition to zaktualizowana wersja kultowej gry, która przenosi graczy do neonowego, inspirowanego latami 80. świata Vice City. Edycja definitywna oferuje ulepszoną grafikę z poprawionym oświetleniem, cieniami i bardziej szczegółowymi teksturami, co ożywia słoneczne ulice miasta. Dzięki nowoczesnemu sterowaniu, wzorowanemu na GTA V, gracze mogą cieszyć się płynniejszą rozgrywką, z ulepszonym celowaniem, nowym systemem wyboru broni i stacji radiowych oraz zaktualizowaną minimapą. Edycja ta łączy w sobie nostalgiczny klimat oryginału z nowoczesnymi technologiami, oferując fanom powrót do legendarnej historii Tommy'ego Vercettiego w jeszcze bardziej imponującej formie.

GTA San Andreas w edycji Definitywnej

Grand Theft Auto: San Andreas – The Definitive Edition to zremasterowana wersja jednej z najbardziej kultowych gier w serii GTA, przenosząca graczy do rozległego, otwartego świata Los Santos, San Fierro i Las Venturas. W edycji definitywnej gra zyskała nowoczesne ulepszenia graficzne, takie jak poprawione oświetlenie, cienie, wyraźniejsze tekstury oraz zwiększony dystans renderowania, co sprawia, że świat San Andreas wygląda bardziej realistycznie. Ulepszone sterowanie, wzorowane na GTA V, zapewnia płynniejszą rozgrywkę, z poprawionym systemem celowania i wygodniejszym wyborem broni. Dzięki tej wersji, gracze mogą ponownie przeżyć epicką podróż CJ-a, jednocześnie ciesząc się nowoczesnymi usprawnieniami, które zachowują ducha oryginału, a jednocześnie wprowadzają grę w nową erę technologii.

Każda z tych gier, począwszy od Grand Theft Auto III, przez Grand Theft Auto: Vice City, aż po Grand Theft Auto: San Andreas, miała ogromny wpływ na rozwój gatunku gier open-world. Wersje te zawierają dodatkowe ulepszenia, w tym nowy tryb klasycznego oświetlenia, który stara się odtworzyć oryginalny wygląd i atmosferę gier, co z pewnością przypadnie do gustu graczom, którzy pragną poczuć nostalgiczny klimat lat 2000.

GTA 3, GTA Vice City o San Andreas na telefon

Grand Theft Auto III – The Definitive Edition to gra, która zapoczątkowała rewolucję w świecie gier sandbox. Wersja ta jest teraz dostępna na urządzenia mobilne iOS i Android, a także w abonamencie Netflix, co czyni ją jeszcze bardziej dostępną dla szerokiego grona odbiorców. Podobnie, Grand Theft Auto: Vice City – The Definitive Edition oraz Grand Theft Auto: San Andreas – The Definitive Edition również są dostępne na tych platformach, oferując graczom możliwość powrotu do legendarnych ulic Vice City i południowej Kalifornii w San Andreas, w dowolnym miejscu i czasie.

Grand Theft Auto 3 – The Definitive Edition
Pobierz teraz: iOS | Android | iOS (Netflix) | Android (Netflix)

Grand Theft Auto: Vice City – The Definitive Edition
Pobierz teraz: iOS | Android | iOS (Netflix) | Android (Netflix)

Grand Theft Auto: San Andreas – The Definitive Edition
Pobierz teraz: iOS | Android | iOS (Netflix) | Android (Netflix)

Trylogia GTA na konsole

Jeśli chodzi o platformy konsolowe, Grand Theft Auto: The Trilogy – The Definitive Edition jest dostępne na PlayStation 5, PlayStation 4, Xbox Series X|S, Xbox One, oraz Nintendo Switch. Wersje te wykorzystują najnowsze technologie graficzne, aby zapewnić graczom nowoczesne doświadczenia z klasycznych tytułów, z zachowaniem ducha oryginalnych gier. Nowe efekty oświetlenia, lepsze tekstury i zoptymalizowane sterowanie sprawiają, że te klasyki są jeszcze bardziej atrakcyjne dla nowych i powracających graczy.

GTA Trilogy na PC

Dla tych, którzy preferują granie na PC, Definitywną trylogię GTA można nabyć poprzez Rockstar Games Launcher, Steam, a niedługo również na Epic Games Store. Wersja na PC oferuje dodatkowe funkcje, takie jak wsparcie dla szerokich ekranów, co pozwala cieszyć się rozgrywką w wysokiej rozdzielczości. Dzięki temu każdy gracz znajdzie odpowiednią platformę, na której może doświadczyć legendarnych historii z Liberty City, Vice City i San Andreas.

Podsumowując, Grand Theft Auto: The Trilogy – The Definitive Edition to doskonała okazja, aby ponownie zanurzyć się w świecie GTA i przeżyć te kultowe gry z nowoczesnymi ulepszeniami. Niezależnie od tego, czy grasz na Steam, PlayStation, Xbox, Nintendo Switch, PC, czy urządzeniach mobilnych, te klasyczne tytuły są teraz bardziej dostępne niż kiedykolwiek wcześniej.

Gdy pod koniec 1999 roku na półki trafiło GTA 2, wrażenie było dziwne. Recenzje nie grzmiały ani z zachwytu, ani z oburzenia. Padało to jedno, najgorsze dla twórcy słowo: przeciętne. GTA nie było złe. Po prostu wpadło w czyściec między epokami. Świat gier w 1999 roku gwałtownie skręcił w 3D, a kamera z lotu ptaka nagle przestała robić wrażenie. Media i gracze gapili się na akceleratory graficzne i nowe silniki.

GTA 2 dostawało rykoszetem porównań do Drivera od Reflections Interactive. To nie było uczciwe zestawienie, bo Driver był w gruncie rzeczy jazdą w mieście bez strzelania, wysiadania z auta i tej całej, niegrzecznej różnorodności GTA. Ale miał jedną przewagę. Był trójwymiarowy. W tamtej chwili to wystarczało, żeby część odbiorców uznała go za produkt lepszy.

W cieniu tych nastrojów Rockstar Games przejął DMA Design. W komunikatach prasowych pojawiły się hasła, które rozpalały wyobraźnię o GTA 3D i Grand Theft Auto Online Crime World. Brzmiało to jak plan. Prawda była mniej filmowa. W tamtym momencie nie istniał jeszcze gotowy projekt nowego, trójwymiarowego GTA. Te nazwy miały przede wszystkim uspokoić udziałowców i pokazać kierunek. Zespół dopiero zbierał myśli, jak przenieść to, co w GTA działa najlepiej, do pełnego 3D w jednym, spójnym trybie, bez doklejanych sekcji jazdy i osobno strzelaniny.

Jak zrobić GTA w 3D?

Problem był prosty do opisania, trudniejszy do rozwiązania. GTA łączy jazdę, strzelanie, otwarte miasto, pościgi, swobodę i misje. W 2D te elementy zgrywały się naturalnie. W 3D prawie każda gra owijała podobne składniki w osobne tryby. Wyścigi gdzie indziej, strzelanie gdzie indziej, a miasto służyło za hub. DMA Design chciało czegoś innego. Jednej przestrzeni, w której wszystko działa razem.

Na szczęście zespół miał już odrobinę praktyki w otwartych, trójwymiarowych światach. W 1998 roku wyszło Body Harvest na Nintendo 64. To nie było GTA, ale dawało przedsmak, duże tereny, walka, wsiadanie do pojazdów. Toporne, lecz pouczające. Właśnie do tych doświadczeń wracano, prototypując kolejne rozwiązania dla GTA.

Równolegle GTA 2 dostało bardzo solidny port na Sega Dreamcast. Wersja dreamcastowa działała płynniej niż na pierwszym PlayStation, miała bogatszą oprawę, więcej pojazdów i przechodniów - po prostu była bliżej PC. W środku DMA padł nawet pomysł, żeby nowe, trójwymiarowe GTA tworzyć z myślą o Dreamcaście. Tyle że sprzęt szybko przegrał bitwę o rynek. W marcu 2000 roku w Japonii wystartowało PlayStation 2 i wywróciło stolik. Rzeczywistość upiekła tę decyzję za twórców. PS2 stało się celem. Jeśli GTA miało zrobić skok, to na konsoli Sony.

Gdzie jest GTA 3D?

Przez większość 2000 roku z perspektywy fanów działo się niewiele. Oficjalnie DMA Design nie miało konkretnych planów wobec GTA 3D. W połowie roku w sieci wylądowały dwie krótkie animacje podesłane do serwisu Gouranga przez anonimowe, zaufane źródło ze studia. To był pierwszy znak życia. Prawdziwy przełom przyszedł 1 listopada 2000 roku. Sam Houser w rozmowie z IGN rzucił bezceremonialnie: tak, GTA 3 powstaje na PlayStation 2, celujemy w koniec 2001 roku, a wizja sieciowego świata na bazie GTA wciąż się gotuje.

Co do nazwy, panował luz: Nazwiemy ją Grand Theft Auto… coś. Może GTA 3. Niedługo później pojawiły się pierwsze screeny i już oficjalna nazwa Grand Theft Auto 3. Potwierdzono również wersję na PC, ale z opóźnieniem względem konsoli. W DMA rosła ekscytacja. Jazda po mieście zaczynała kleić się w jedną, płynną całość. E3 2001 miało być wielkim tadaa!. Pech chciał, że publiczność nie podzieliła entuzjazmu. Dan Houser wspominał, że wczesny odbiór - także na E3 - był rozczarowujący. Twórcy czuli, że robią coś nowego, a ludzie drapali się po głowach. Dopiero premiera przekonała wszystkich.

GTA 3 wjechało na PlayStation 2 pod koniec października 2001 i w maju 2002 na Windowsa. Recenzje szybko poszły w górę skali. Twórcy zgarnęli nagrody za najlepszą, najbardziej innowacyjną i - standardowo dla GTA - najbardziej kontrowersyjną grę roku. I wtedy stało się jasne, że to nie jest kolejna część. To jest przełączenie serii w nowy wszechświat.

Koniec uniwersum 2D

Po GTA 3 łatwo mówić o podziale na światy. 2D z jedynki, dwójki i londyńskich dodatków zamyka się w osobnym pudełku. Od teraz zakładamy, że gry z epoki 3D to osobna rzeczywistość, z nową linią wydarzeń i własną interpretacją Liberty City. Inspiracje zostały, ale mapa, ton, postacie i systemy zaczęły żyć po swojemu.

Liberty City wróciło, lecz nie jako trzy plansze do zaliczenia, tylko jedno miasto podzielone na wyspy, które odblokowujesz wraz z postępem fabuły. Technicznie to dobre rozwiązanie. Krótkie ekrany ładowania przy przejazdach między wyspami mniej doskwierały, a twórcy mogli skupić się na tym, żeby każda dzielnica miała charakter.

Czas, pogoda i światło

Najbardziej odczuwalna nowość to cykl dobowy i pogoda. W prawym górnym rogu ekranu widać zegar. Jedna godzina w grze to około jedna minuta w rzeczywistości. Nie jest to ozdobnik, bo niektóre misje przyjmiesz tylko w określonych porach. Miasto ma mgły, deszcz, burze, przelotne tęcze, różne poziomy zachmurzenia. W słoneczne dni Liberty City mieni się barwami neonów i lakierów aut, w pochmurne szarzeje i robi się chropowate. W GTA nagle czujesz zmianę pory dnia nie tylko wzrokiem. Zmienia się też tempo pościgów i widoczność w deszczu.

Filmowa struktura misji w GTA 3

GTA 3 zamknęło etap odbierania fabuły z budek telefonicznych. Misje bierzesz prosto od bohaterów. Każdą poprzedza scenka na silniku gry z pełnym voice actingiem. To prosty zabieg, a robi robotę. Masz kontekst, motywację i twarze. To, co kiedyś opierało się na tekście i wyobraźni, nabiera filmowego tempa. Z budek nadal możesz łapać poboczne zlecenia, ale oś fabularna ma już kierunek i rytm.

Fabuła GTA 3

Akcja dzieje się w drugiej połowie 2001 roku. Claude, milczący protagonista, bierze udział w napadzie na bank z partnerką Cataliną. Zaufanie pęka w sekundę. Catalina go wystawia i oddaje w ręce policji. Transport więzienny zostaje wkrótce zaatakowany przez Yakuzę, która próbuje odbić swojego człowieka. Claude ucieka w zamieszaniu razem z 8-Ballem, specjalistą od ładunków, który ma kontakt z mafią Leone. Rodzina przygarnia Claude’a do wojny z Kolumbijskim Kartelem i Triadą. Jest przy tym dodatkowy, prywatny cel. Catalina współpracuje z kartelem.

Gdy Claude odwala brudną robotę i poznaje sekrety mafii, staje się dla Don Salvatore Leone kłopotem. Mafioso planuje go wysadzić w samochodzie-pułapce. Przed eksplozją ratuje Claude’a w ostatniej chwili Maria, żona Salvatora, która ma dość życia u boku gangstera. Razem z Asuką Kasen, liderką Yakuzy, ucieka z Claude’em na Staunton Island. Zlecenia lecą teraz z rąk Yakuzy. Cel jest prosty: przycisnąć kartel Cataliny.

Tu wchodzi kolejny gracz - medialny potentat Donald Love. Załatwia Claude’owi brudną robotę podkręcającą wojnę frakcji. Jedno z głośniejszych zadań to zabójstwo Kenjiego Kasena, brata Asuki, i wrobienie w to kolumbijczyków. Efekt? Pełnoskalowa wojna Yakuzy z kartelem. Finał prowadzi prosto do Cataliny. Kartel morduje Asukę, porywa Marię i stawia Claude’a pod ścianą. Ostatnia sekwencja to widowiskowa potyczka, zakończona śmiercią Cataliny i uratowaniem Marii.

Kim jest Claude?

W dniu premiery GTA 3 gracz nie znał nawet imienia bohatera. W grze nikt go tak nie nazywał, w instrukcji też nie padało. Fani łączyli kropki z Claude’em Speedem z GTA 2. Podobieństwo wyglądu i stylu prowadzenia sprawy zrobiło swoje. W plikach gry znaleziono nawet ślad, że domyślnym imieniem w wewnętrznych buildach było Claude.

Ostatecznie Rockstar potwierdził imię dopiero w 2005 roku, w GTA: San Andreas, gdy inne postacie zwracają się do niego wprost Claude. Czy to Claude Speed z dwójki? Rockstar zostawił to celowo mgliste. To rabuś z szaloną dziewczyną, nowy w Liberty City. Na nazwisko może mieć, albo i nie mieć, Speed. Oficjalnie brak potwierdzenia. Fani mogą się bawić w teorie.

RenderWare

Silnik RenderWare spiął nową wizję. Kamera zza pleców dała kontrolę i czytelność, jakiej GTA potrzebowało w 3D. Dzięki temu misje zyskały kinową oprawę, a miasto doczekało się wertykalności: zjazdy, tunele, wiadukty, mosty. GTA 3 pozwala prowadzić samochody, czołg, łodzie, a nawet słynnego Dodo - uszkodzonego samolotu, który zdolni gracze potrafili wznieść w powietrze. Czego zabrakło? Motocykli. Fabuła tłumaczyła to zakazami w Liberty City. Rzeczywisty powód był prostszy, technologia i brak czasu na wiarygodną fizykę jednośladów.

Misje przestały być anonimowe. Zleceniodawcy to żywe postacie. Za to budki telefoniczne nie znikły całkiem, bo służyły zadaniom pobocznym. El Burro z GTA 1 wrócił w roli takiego streetowego pracodawcy.

Ton i satyra w GTA 3

Pierwsze pomysły na styl graficzny były bardziej kreskówkowe. Finalnie Liberty City stało się chłodne i mroczne. Humor nie znikł, tylko przeszedł w satyrę. Radio kąsa politykę i konsumpcyjny absurd. Billboardy wypluwają reklamy fikcyjnych marek z boleśnie dosadnymi sloganami. GTA 3 nie stara się być poważne na serio. Raczej bezlitośnie wyśmiewa to, co w amerykańskiej metropolii najłatwiej przerysować. Korupcja, propaganda, gangsterskie układy. To nie ta sama automatowa przesada, co w GTA 2. To precyzyjniejszy komentarz.

Pełny zapis i kieszeń

Seria zerwała z systemem żyć i mnożnikiem punktów. Po śmierci Claude odradza się nieskończoną liczbę razy, tracąc bronie i część kasy. W praktyce i tak wygodniej jest wczytać zapis, a ten wreszcie działa jak trzeba. Masz mieszkania na każdej wyspie i garaże. Parkujesz, zapisujesz i żyjesz dalej. Bez kościelnego save’a za GTA$, jak w GTA 2.

Pieniądze nie są już tylko wynikiem. Wydajesz je w Ammu-Nation na bronie i pancerz. Znikają też punkty za rozwałkę. Piesi po zabiciu gubią gotówkę i przedmioty. GTA robi krok w stronę ekonomii, która ma sens.

Miasto to nie makieta

Przy przejściu do 3D GTA potrzebowało nowej definicji żywego miasta. To setki linijek dialogów dla przechodniów i tysiące małych animacji. Ludzie wdają się w bójki, kierowcy wyrzuceni z auta próbują je odzyskać, tłum zbiera się przy wrakach. To ogromny skok od 2D, gdzie piesi byli ikonami chodzącymi po losowych ścieżkach. Jasne, razem z złożonością wjechały też legendarne glitche. Czasem ktoś zrobił spontaniczne salto prosto pod koła. Czasem fizyka płatała figle. Ale bilans był jasny. Liberty City pierwszy raz oddychało.

Z tym wiąże się jeszcze jedna decyzja. Claude jest niemy. Dziś budzi to mieszane uczucia. Wtedy to była oszczędność i pragmatyzm. Dan Houser mówił wprost: mieli do rozwiązania tyle problemów technicznych, że nie było już zasobów, żeby zaprojektować gadającego bohatera w otwartym świecie. Najpierw trzeba było spiąć miasto, systemy i historię, która ma być jednocześnie liniowa i nieliniowa.

Brak multiplayera

W GTA 3 nie ma trybu wieloosobowego. Próbowano go ugryźć na wiele sposobów. Za każdym razem wychodziło przeciętnie. Rockstar uznał, że lepiej przenieść zasoby na kolejną odsłonę GTA, niż wypuszczać coś, co nie cieszy tak jak single. Destrukcja też ma rozsądny sufit. Samochody gubią elementy, drzwi potrafią się otwierać przy kraksach, ale to nie jest Carmageddon. W grze jest mnóstwo aut i wiele różnych modeli kolizji. Trzeba było znaleźć balans.

Na finiszu produkcji pojawił się jeszcze jeden czynnik. Ataki 11 września 2001 roku. Gra była gotowa do tłoczenia w USA. Trzeba było wprowadzić zmiany. Najbardziej widoczna - amerykańska okładka. Europejska wersja pełna eksplozji i zakładników została uznana za zbyt mocną. W USA zastąpił ją kolaż, który stał się później ikoną serii. Do tego doszły kosmetyczne korekty: inne tekstury radiowozów, by nie kojarzyły się wprost z NYPD, drobne zmiany w dialogach i radiu. Zniknął też kontrowersyjny wątek Darkela, miejskiego szaleńca. Fani wiązali jego wycięcie z wydarzeniami z 11 września, ale Rockstar tłumaczył, że postać wyleciała wcześniej, bo nie pasowała do tonu gry. Zamiast jego misji w finalnej wersji pojawiły się Rampage’e, czyli trójwymiarowy odpowiednik Szałów zabijania.

Poboczne zajęcia

GTA 3 pozwala na grzeczne role. Taksówkarz, strażak, policjant w trybie policyjnych pościgów, paramedyk. Odpalasz tryb odpowiednim przyciskiem w charakterystycznym pojeździe i jedziesz po stałe bonusy. Na mapie leży 100 sekretnych paczek. Są rampy do stuntów, które nagradzają kasą. To wszystko spina radio. Już w GTA 2 poszło w stronę stacji, didżejów i reklam, ale dopiero tutaj nabiera pełnego skrzydła. Klimat miasta to nie tylko ulice. To głosy, muzyka i reklamy, które budują tło każdej gonitwy.

Kontrowersji także nie zabrakło. Panie lekkich obyczajów wróciły i leczą bohatera z HP. To detal, który regularnie trafiał na łamy gazet. Jednocześnie gra pełna jest drobnych, pozytywnych głupotek, które dają fun i progres, a nie tylko skandal.

Sprzedaż i zmiana szyldu

Wyniki sprzedaży poszły w kosmos. Mimo premiery w końcówce października, GTA 3 zostało najlepiej sprzedającą się grą 2001 roku w USA. Wersja PC pojawiła się dopiero wiosną 2002, a mimo to efekt kuli śnieżnej nakręcał zainteresowanie. Word of mouth robił swoje. Ludzie grali, polecali, kupowali.

Lata później Take-Two chwaliło się liczbami: 12 milionów w 2007, 14,5 miliona w 2008, ponad 17 milionów w 2011. Dla DMA Design ta podróż dobiegała końca. W marcu 2002 ogłoszono zmianę nazwy na Rockstar Studios, a po chwili - finalnie - na Rockstar North. Symbolika była czytelna. Ten zespół miał od teraz być rdzeniem marki GTA.

Dlaczego GTA 3 zmieniło serię i całą branżę?

Warto złapać sedno. GTA zawsze było o wolności. GTA 3 wzięło ten rdzeń i przetłumaczyło go na język 3D bez kompromisów. Zamiast sztucznie klejonych trybów dostałeś jedno miasto, gdzie jazda, strzelanie, pościgi, misje i eksploracja działają naraz. Cykl dobowy i pogoda sprawiają, że dwie identyczne trasy mogą czuć się inaczej. Radio i billboardy budują świat bez przerywania gry. Zapis nie karze, portfelem zarządzasz świadomie, a AI przechodniów dodaje historii, które sam sobie opowiadasz. To dlatego GTA 3 nie było kolejną częścią. Było nową definicją tego, czym może być GTA.

W tym świetle nawet rzeczy, których zabrakło, mają sens. Brak multiplayera? Wtedy lepiej było skoncentrować się na spójnym singlu i dopracować Liberty City. Brak motocykli? Lepiej bez nich, niż z fizyką, która wytrąca z imersji. Milczący Claude? Dzięki temu cały ciężar grania w film spoczął na misjach, montażu, radiu i mieszkańcach miasta. To był właściwy kompromis na tamten etap.

Od przeciętnego GTA 2 do przełomowego GTA 3

Jeśli chcesz zrozumieć, jak GTA dojechało w to miejsce, spójrz na całą sekwencję kroków. GTA 2 zebrało ważne lekcje: radio jako postać, frakcje i reputacja, modyfikacje aut, save w świecie gry, mocniejsza topografia map. Porty na Game Boy Color pokazały, że marka może żyć szerzej, choć sprzęt ograniczał ambicję. Dreamcast uwiódł, ale PS2 wygrało rynek. Rockstar oczyścił sprawy własnościowe, dzięki czemu nie trzeba było przepychać się o licencje. Potem została tylko praca i ten jeden skok: z góry na barki bohatera.

Efekt widać do dziś. Cała epoka 3D - GTA III, Vice City, San Andreas - rośnie z fundamentu położonego przy GTA 3. Później dojdą ulepszenia, motocykle, latanie, fizyka, lepsza narracja i w końcu GTA Online. Ale rdzeń, który kojarzysz z GTA - miasto jak plac zabaw, pościgi, które da się rozegrać na sto sposobów, zadania opowiedziane jak scena z filmu - to właśnie GTA 3.

Październik 1997 roku był dla DMA Design gorący nie tylko dlatego, że Grand Theft Auto właśnie wjechało na półki. GTA robiło dokładnie to, czego oczekiwano: wzbudzało emocje, dzieliło recenzentów, a jednocześnie rozchodziło się pocztą pantoflową. Jedni chwalili wolność i bezczelny humor, inni jechali po technikaliach i archaicznych rozwiązaniach. W praktyce ten szum działał na korzyść gry. Gracze chcieli spróbować GTA na własnej skórze.

Za kulisami działo się jeszcze więcej. W tym samym miesiącu DMA Design zmieniło właściciela i trafiło do Gremlin Interactive. Dla samej marki GTA nie miało to wielkiego znaczenia, bo prawa należały do wydawcy, BMG, który sfinansował projekt. Miało za to wpływ na codzienność zespołu. Każda zmiana właścicielska to dodatkowa biurokracja, a programiści chcieli po prostu robić gry. Sytuacja skomplikowała się jeszcze bardziej w marcu 1998 roku, gdy BMG wykupiło Take-Two Interactive. W pół roku zarówno producent, jak i wydawca GTA trafili do różnych nowych firm. Na papierze brzmiało to jak przepis na chaos, ale umowa na kontynuację uratowała sytuację. Ekipa DMA mogła zabrać się za rozwój następcy.

Plan na GTA 2

Pierwsze GTA powstawało w bólach i zostawiło długą listę wniosków. Graczom podobał się otwarty świat i ucieczki przed policją. Frustrowały ich braki techniczne, przestarzały silnik, brak zapisu w trakcie poziomu i zbyt powtarzalne misje. Zespół wyciągnął wnioski. GTA 2 miało być zbudowane z myślą o Windows, z aktualnymi rozwiązaniami graficznymi i lepszą architekturą pod rozbudowę pomysłów. Zespół wyrzucił balast, zostawił to, co działało, i dodał nowe elementy.

Produkcja faktycznie szła szybciej niż przy jedynce, ale pechowo co chwilę na drodze stawały decyzje właścicielskie. W marcu 1999 roku Gremlin sprzedał DMA Design Infogrames. Równolegle krążyła plotka, że część zespołu nie była zadowolona z pracy w Dundee, więc w czerwcu 1999 studio otworzyło nowy oddział w Edynburgu. To miało znaczenie później, bo to właśnie Edynburg stanie się domem Rockstar North.

GTA London

Gdy DMA Design dłubało przy GTA 2, wydawca, już pod nową nazwą Rockstar Games, postanowił wykorzystać popularność marki i wydać rozszerzenie do pierwszego Grand Theft Auto. W kwietniu 1999 roku pojawiło się GTA: London 1969. Cena była niska, a baza graczy duża, więc ruch miał sens. Dodatek działał na tym samym silniku co jedynka i był w praktyce nową mapą w klimacie końcówki lat 60. Prawostronny ruch zamienił się na lewostronny, oprawa graficzna dostała londyński sznyt, a humor wszedł w brytyjskie stereotypy i filmowe nawiązania. To dalej było GTA: wsiadasz, kradniesz, uciekasz, odbierasz misje z budek, podbijasz stawkę.

W czerwcu 1999 roku doszło coś jeszcze ciekawszego. Rockstar Games wypuściło darmowe GTA: London 1961 dla posiadaczy pecetowego London 1969. Mapa była ta sama, ale akcja cofała się o osiem lat. Najważniejsza nowinka to pierwsza w serii implementacja drive-by. Od tej pory GTA zaczęło kojarzyć się także z możliwością strzelania z pistoletów z jadącego auta. To detal, ale dla dynamiki rozgrywki okazał się ważny.

Przejęcie DMA Design

29 września 1999 roku Take-Two Interactive ogłosiło, że kupiło DMA Design za 11 milionów dolarów. Efekt był jasny: marka GTA znalazła się w jednych rękach. Koniec sporów o licencje i tantiemy, łatwiej planować kolejne kroki. W tej samej informacji prasowej padły też dwie nazwy kodowe: Grand Theft Auto 3D i Grand Theft Auto Online Crime World. Wtedy brzmiało to jak ciekawostka i obietnica, ale dobrze wiemy, czym się skończyło. Ważna była też mniej przyjemna decyzja: zamknięto oddział DMA w Dundee, zostawiając Edynburg jako główną bazę. To tu przyspieszy rozwój marki.

GTA 2 w sprzedaży

Pod koniec października 1999 roku GTA 2 trafiło do sprzedaży na PC i pierwsze PlayStation. Do promocji przygotowano ośmiominutowy film aktorski, którego fragmenty stały się intrem. Miejscem akcji było Anywhere City. Czas określono jako niedaleka przyszłość, ale w materiałach przewijały się wskazówki sugerujące dwa punkty odniesienia: 1999 i 2013. Styl gry podszedł w stronę retrofuturyzmu: mieszanka klimatu połowy XX wieku z futurystycznymi gadżetami i korporacyjną estetyką.

Najważniejsze było to, że GTA wciąż dawało to, co kochali gracze: wolność i miasto do rozrabiania. Jednocześnie GTA 2 zdecydowanie rozbudowało mechanikę i topografię. Widok z góry został, świat dalej jeździł na hybrydzie 2D i 3D, ale mapy były wielopoziomowe. Pojawiło się więcej mostów i schodów, wybuchy odrzucały postacie w górę, bohater dostał skok, można było korzystać z broni miotanej. Dzięki temu pościgi były bardziej widowiskowe, a ucieczki dawały więcej opcji.

Respect is everything

Najmocniejszą zmianą okazał się system szacunku. W każdym z trzech etapów rządziły trzy frakcje. Wskaźniki w rogu ekranu pokazywały, jak nas widzi każda z nich. Zaufanie budowało się przez misje albo przez bezpośrednie niszczenie wrogów danej frakcji. Im większy szacunek, tym lepsze i lepiej płatne zlecenia. Gdy wskaźnik spadał poniżej zera, gangsterzy atakowali nas sami z siebie, utrudniając nawet zwykłe przejazdy.

Na papierze brzmiało to świetnie. W praktyce często bolało. Porażka misji potrafiła zresetować żmudnie budowany szacunek i wysyłała gracza na farmę reputacji, zanim mógł ponownie podjąć zadanie. GTA 2 wprowadziło wreszcie możliwość powtarzania misji, ale sam fakt, że trzeba było odbudowywać zaufanie gangu, by w ogóle znowu ją odpalić, bywał frustrujący. To jedna z rzeczy, które recenzenci i gracze wytykali najczęściej.

Miasto Grand Theft Auto 2

Na wszystkich trzech mapach pierwsze skrzypce grała korporacja Zaibatsu. Obok niej mieliśmy zmieniające się pary rywali. W Downtown rządzili Yakuza i odjechani lokatorzy szpitala psychiatrycznego, czyli Loonies. W Residential odbijaliśmy się między Rednecks i Scientists. W Industrial do walki stawała rosyjska mafia i ruch Hare Krishna. Każda frakcja miała charakterystyczne auta, rozmieszczone dzielnice i własne stawki za zadania. Dzięki temu GTA 2 rozgrywało się mniej liniowo niż jedynka. Różne ścieżki prowadziły do celu, nawet jeśli czasem kończyły się ślepą uliczką przez system reputacji.

Kontrowersyjne misje

GTA zawsze było zaczepne, a GTA 2 nie cofało się przed przeginaniem. Wśród zadań trafiły się takie, o których nie da się mówić bez skrzywienia. Jedno z nich kazało zapełnić autobus pasażerami, zawieźć ich do rzeźni i patrzeć, jak przerabia się ich na hot-dogi. To skrajna satyra i czarny humor podkręcony do maksimum. Mechanicznie był to po prostu kolejny cel do wykonania, ale kontekst robił swoje.

W tle pracował nowy pomysł na narrację. GTA 2 wróciło do idei gry-show. Oklaski, okrzyki, głos konferansjera komentujący rozwałkę, jęk publiczności przy śmierci. Punkty za rozbijanie aut i wykańczanie przeciwników znów nabrały charakteru salonowej rywalizacji. W efekcie GTA dawało coś więcej niż chaos. Dawało poczucie, że ktoś go ogląda i nagradza.

Ulice GTA 2

GTA 2 dorzuciło sporo mikrodetali, które ożywiły miasto. Pasażerowie komunikacji miejskiej poruszali się po mapie jak w prawdziwej metropolii. Mogliśmy udawać taksówkarza i wozić ich za kasę. Pojawili się złodzieje aut w zielonych koszulkach, którzy potrafili ukraść nam samochód, oraz kieszonkowcy podkradający gotówkę. Poważniejszym zagrożeniem byli członkowie gangów. Pilnowali swoich dzielnic, strzelali bez ostrzeżenia i utrudniali każdy przejazd, gdy mieliśmy u nich długą listę przewinień.

Policja i SWAT

System pościgów też urósł. W pierwszej mapie maksymalny poziom poszukiwań pokazany był czterema głowami policjanta. Na tym etapie do akcji wkraczały ciężarówki SWAT. W drugiej mapie dochodził piąty stopień. Na ulicach pojawiali się agenci w czarnych garniturach z tłumikami i opancerzonymi limuzynami. W trzeciej planszy eskalacja kończyła się na szóstym poziomie. Wjeżdżało wojsko, blokady na ulicach, czołgi i żołnierze. Dla wielu graczy to był moment, w którym GTA zamieniało się w czystą grę przetrwania.

A skoro mowa o czołgach: wróciły i tym razem potrafiły normalnie strzelać. To zawsze był przycisk zabawy, gdy chciało się nabić punkty albo przewietrzyć miasto.

Pay'n'Spray

Modyfikacje aut również dostały kopa. Klasyczne przemalowanie, by zgubić pościg, i bomba do zdalnego odpalania to standard po jedynce. Nowością były karabiny maszynowe montowane w zderzaku i pojemniki z olejem, które zmuszały ścigających do efektownego poślizgu. Na papierze to drobiazgi, ale w praktyce otwierały kreatywne ścieżki ucieczki.

Poza tym GTA 2 miało sporo minigier. Tryby bonusowe kazały wysadzać na czas ciężarówki z lodami, ścigać się po torach z punktami za potrącanie rozstawionych kukieł i szybko rozstrzeliwać fale wrogów. Dla jednych to była przerywnikowa frajda, dla innych trochę automatowy zapychacz, ale dobrze grał z ideą publiczności i konferansjera.

Save w kościele

Jedną z najczęściej proszonych zmian GTA 2 dostarczyło, choć zrobiło to po swojemu. Pojawił się wreszcie zapis gry wewnątrz planszy, ale działał tylko w kościołach na starcie każdej mapy i kosztował 50 000 GTA$. Nie szło więc spamować save’a, trzeba było planować. Ciekawym detalem były ciężarówki telewizyjne. Antena na ich dachu wskazywała kierunek do savepointu, jeśli nie wiedzieliśmy, gdzie szukać kościoła.

Radio w GTA 2

W jedynce muzyka leciała jak playlista. W GTA 2 radio stało się bohaterem. Jedenaście stacji, didżeje, reklamy i krótkie audycje wplecione w jazdę. Można było przełączać stacje jednym klawiszem i dobrać sobie tło do demolki. To standard, który rozkwitnie w GTA III i kolejnych odsłonach, ale tu widać pierwszy duży krok. Dla klimatu miasta to była ogromna różnica.

Claude Speed

Fabuła pozostała szczątkowa, ale główny bohater dostał imię: Claude Speed. Robi robotę dla tych, którzy płacą. Wróciły Szały zabijania, parodie kulturowe i grupy przechodniów do rozprawienia się w ramach bonusów, tym razem także z wyraźnymi odniesieniami do popkultury. To GTA w wersji więcej, mocniej, szybciej, tyle że wciąż jeszcze z kamerą z góry.

Dlaczego GTA 2 nie przebiło jedynki

Mimo nowego silnika, dynamicznego oświetlenia i wsparcia dla ówczesnych akceleratorów, GTA 2 nie powtórzyło fenomenu poprzednika. Recenzenci czepiali się nie tylko pozostania w 2D. Wskazywali na recykling formuły, skoki trudności i kanciaste decyzje projektowe, jak karanie reputacją za porażki misji. Port na PlayStation też nie pomógł, bo był wyraźnie słabszy od pecetowego: mniej aut na ulicach, mniej przechodniów, uproszczone lub wycięte zadania. Na PC grała się lepiej, ale opinia poszła w świat.

Czy to znaczy, że GTA 2 to krok w bok? Nie do końca. To ważny eksperyment, który nauczył twórców, co przenieść do 3D, a co zostawić w epoce top-down. Radio, poczucie show, żyjące dzielnice gangów, sensowny zapis, drive-by, modyfikacje aut, bardziej wertykalny teren, te elementy łatwo było przełożyć na kolejną generację.

GTA na Game Boy Color

Ciekawostką z tamtego okresu były przenośne porty. W okolicy premiery GTA 2 wyszedł pełny port pierwszego GTA na Game Boy Color. Technicznie robił wrażenie: ogrom treści upchnięty w kartridżu, zrekonstruowane mapy i misje. W praktyce wyszły ograniczenia. Ulice świeciły pustkami, zdobycie samochodu bywało przypadkiem, sterowanie wymagało skomplikowanych kombinacji przycisków, a poczucie pseudotrójwymiaru znikło całkiem. Samochody prowadziły się jak kloce. Ambitny projekt, ale trudno było go polecić.

W listopadzie 2000 na ten sam system trafiło GTA 2. Udało się poprawić prowadzenie aut i zwiększyć ruch na drogach, dodano gangi i związane z nimi misje, ale ceną była płynność. Po prostu brakowało mocy. Oba porty pokazywały jednak coś innego: Rockstar miał plan, by GTA było marką obecną szeroko, także poza PC i PlayStation.

Nadchodzi Grand Theft Auto 3D

Z całego tego okresu wyciągnięto lekcje, które zobaczymy już chwilę później. GTA potrzebuje radia z osobowością, zapis musi być dostępny i zrozumiały, reputacja i frakcje są ciekawe, ale nie mogą blokować gracza po porażce. Ulice warto zagęszczać detalami: kieszonkowcy, złodzieje aut, taksówki, mosty i schody, które tworzą naturalne anegdoty. Modyfikacje pojazdów dodają poczucia sprawczości. To wszystko buduje światy, które w 3D rozkwitną i staną się tym, co do dziś kojarzymy z marką GTA.

Do tego dochodzi porządek własnościowy. Po przejęciu DMA Design przez Take-Two i ugruntowaniu szyldu Rockstar Games, plan można było realizować bez przepychanek. W notce prasowej padły nazwy Grand Theft Auto 3D i Grand Theft Auto Online Crime World. Nikt wtedy nie przypuszczał, jak szybko te hasła zmienią branżę, ale kierunek był wytyczony.

Most między epokami GTA

Jeśli spojrzeć na historię z lotu ptaka, okres 1997–2000 to przejazd przez kilka ostrych zakrętów. GTA startuje i robi zamieszanie. DMA Design i wydawca zmieniają właścicieli, co spowalnia codzienną pracę. Rockstar Games dorzuca London 1969 i darmowe London 1961 z pierwszym drive-by. Take-Two kupuje DMA i sprząta własność. GTA 2 dowozi większe, gęstsze miasto, system szacunku i nowe detale, choć nie unika wpadek. Na boku pojawiają się ambitne, lecz kulejące porty na Game Boy Color. A na horyzoncie błyska obietnica pełnego trzeciego wymiaru.

Dla fanów GTA to ważny most. GTA 2 bywa oceniane chłodno, ale bez niego nie byłoby tak płynnego skoku do GTA III. To tu domknięto pomysł radia jako osobnego bohatera, po raz pierwszy tak wyraźnie postawiono na topografię i skok, przetestowano reputację i trzy frakcje na mapę, nauczo­no się, jak dawać zapis bez niszczenia tempa. Gdy dziś myślimy o marce GTA, widzimy pełne 3D, ale korzenie tych rozwiązań leżą w czasach Anywhere City.

I to jest najbardziej wartościowa lekcja tamtego etapu. GTA nie zadziałało, bo miało najnowsze efekty, tylko dlatego, że dawało wybór i przestrzeń do robienia bałaganu. GTA 2 rozwinęło te narzędzia, nawet jeśli czasem przeszarżowało. Chwilę potem kamera zjedzie niżej, a wolność, którą czuło się patrząc z góry na Anywhere City, przeniesie się do Liberty City w pełnym 3D.

Historia GTA zaczyna się daleko od słonecznego Los Santos czy neonowego Vice City. Zaczyna się w Dundee, w małym szkockim studiu DMA Design, które w 1991 roku zrobiło hałas zupełnie inną grą. Lemmings było proste, wciągające i błyskawicznie stało się hitem. Wydawca, Psygnosis, zacierał ręce, a autorzy, Dave Jones i Mike Dailly, z dnia na dzień zyskali rozpoznawalność. Sukces przyniósł pieniądze i komfort pracy, ale też pułapkę. Rynek domagał się kolejnych odsłon i portów, więc studio miesiącami przerabiało i powielało ten sam pomysł. W końcu zaczęło brakować powietrza. Zespół chciał znowu zrobić coś świeżego.

By utrzymać płynność finansową, DMA Design podpisało dodatkowe kontrakty, nawet z Nintendo, i dłubało przy mniejszych tytułach. Chodziło o jedno. O wolną głowę i budżet na nowy projekt, który mógłby zostać następnym wielkim krokiem. Tym projektem okazało się coś, co na starcie nie przypominało jeszcze GTA, ale już w zarodku miało jego DNA.

Zabawa w policjantów i złodziei

W drugiej połowie 1994 roku w studiu zaczęła krążyć idea wieloosobowej zabawy w policjantów i złodziei. Trójwymiarowe miasto, rzut izometryczny, gonitwy po ulicach i konieczność uciekania przed policją. Mike Dailly sklecił pierwszy prototyp silnika w Pascalu i Assemblerze. Wewnątrz zespołu zrobił wrażenie. Problem w tym, że gdy projekt przepisano na C i rozbudowano, silnik zwolnił i zaczął sprawiać kłopoty. Na dokładkę konkurencyjny Bullfrog pokazał pierwsze screeny Syndicate Wars, w podobnym ujęciu kamery. Trzeba było szukać nowej drogi.

Jeden z ciekawszych pomysłów z tej fazy to świat zbudowany z drobnych sześcianów, które można tworzyć i usuwać w locie. Brzmiało to jak przepis na niszczalne otoczenie i wtedy było bardzo świeże. Ostatecznie zespół porzucił kierunek voxelowy, ale właśnie tu wykluł się nawyk eksperymentowania, który poprowadzi DMA Design do GTA.

25 stycznia 1995 roku powstała pierwsza wersja dokumentu projektowego gry, nazwanej roboczo Race’n’Chase. Cel był jasny. Stworzyć ogromne miasto, które działa płynnie na pecetach połowy lat dziewięćdziesiątych i nie rozbija imersji ekranami ładowania. Wtedy Mike Dailly wpadł na prosty trik inspirowany platformówką Clockwork Knight na Segę Saturn. Zamiast renderować pełne 3D, odwrócono perspektywę. Płaska ściana stała się podłogą, a wystające elementy budynkami. Tak narodziła się podstawa słynnego widoku z góry. 2 lutego 1995 roku istniał już działający prototyp tego rozwiązania i to on dowiózł grę do końca.

Race’n’Chase

Tu pojawił się typowy problem młodych hitów. Zespół wciąż dopisywał i wykreślał pomysły. Minęło pół roku od pierwszego prototypu, a tempo produkcji było zbyt wolne. Wydawca i szefostwo kilka razy poważnie myśleli o anulowaniu projektu. Mimo to twórcy zaciskali zęby, bo przeczuwali, że w tym silniku i w tej wizji tkwi coś wyjątkowego.

Pierwsza koncepcja rozgrywki stawiała na tryb wieloosobowy. Klasyczne wyścigi, derby demolki i skok na bank, gdzie jedni gracze wcielają się w złodziei, a drudzy w policję. Na mapie tętniącej ruchem można było wysiadać z pojazdów, biegać po ulicy i kraść inne auta. Obok graczy mieliśmy przechodniów oraz wściekającą się policję, która reagowała na łamanie prawa. Brzmi znajomo. Po wielu testach okazało się jednak, że nikt nie chce być policjantem. Każdy wolał uciekać i robić bałagan. To był sygnał, że gra powinna pójść w kierunku opowieści o wspinaniu się po szczeblach przestępczej kariery.

Narodziny Grand Theft Auto

W drugiej połowie 1995 roku zespół postawił na tryb jednoosobowy z fabularnym szkieletem, a multiplayer zostawił jako dodatek. Gracz miał zostać młodym gangsterem, który bierze zlecenia, kradnie samochody i ucieka przed policją. W tym momencie zmieniono tytuł na Grand Theft Auto. Brzmiał poważniej, lepiej oddawał temat, a w Stanach Zjednoczonych jest prawnym określeniem kradzieży pojazdu. Ta decyzja zamknęła etap szukania siebie. GTA było już GTA.

Opóźniona premiera

Ustaloną premierę wyznaczono na lipiec 1996 roku. Gra nie była jednak gotowa. Kod się sypał, sporo elementów brakowało. Cierpliwość wydawcy pękała. Projekt przetrwał i na przełomie 1997 i 1998 roku trafił na rynek w wersji na PC oraz PlayStation. Wersje na Segę Saturn i Nintendo 64 nie doszły do skutku. Silnik pisany z myślą o DOS-ie był już technicznie stary, gdy rynek przesiadał się na Windows, ale na odbiór graczy to nie wpłynęło. Grand Theft Auto wjechało do sklepów z rozmachem pomysłów, które przykryły techniczne rynny. GTA było świeże i wolnościowe jak na swoje czasy. To gracz miał decydować, co robi w mieście.

Jak działało pierwsze GTA

W GTA wcielamy się w jednego z gotowych bohaterów i pracujemy dla Roberta Bubby’ego Seragliano, bossa z Liberty City. Na starcie odbieramy zlecenia z budek telefonicznych, potem informacje wpadają na pager wyświetlany w rogu ekranu. Kierunek wyznacza żółta strzałka i od tego momentu wszystko zależy od nas. Możemy biec pieszo, ale szybciej jest wyrzucić kierowcę z auta i odjechać jego samochodem. Gdy przesadzimy z rozbojami, do gry wchodzi policja. Poziom ścigania pokazują charakterystyczne, terkoczące głowy policjanta u góry ekranu. Im ich więcej, tym goręcej. Przy trzech pojawiają się blokady, przy czterech pościg potrafi zasypać nas ogniem z karabinów maszynowych. Da się też zrzucić ogon. Przemalowanie auta w warsztacie, znalezienie łapówki albo samo ukończenie misji potrafią wyczyścić wskaźnik.

Dźwięk w GTA robił ogromną robotę. Policyjne radio informuje o zgłoszeniach, syreny słychać zanim radiowozy wjadą w kadr, a w samochodzie przygrywa radio. W czasach, gdy wielu graczy dopiero przyzwyczajało się do otwartych światów, ta mieszanina komunikatów i odgłosów ulicy dawała niesamowite poczucie bycia w żywym mieście.

Rozgrywka w Grand Theft Auto

Z perspektywy dzisiejszego gracza kilka elementów pierwszego GTA jest surowych. Broni nie kupujemy w sklepie, zdobywamy je z rozbitych skrzyń albo ze znajdziek. Warunkiem ukończenia poziomu jest zdobycie konkretnej sumy pieniędzy, które liczą się jednocześnie jako punkty. Za misje rośnie mnożnik, aresztowanie go przecina o połowę i kasuje bonusy oraz broń. Życia są policzalne, a brak systemu zapisu wewnątrz poziomu potrafi zaboleć po kilku godzinach grania. Część misji to powtarzalne schematy z limitem czasu. Są też perełki, jak zadanie z pojazdem sterowanym zdalnie i materiałami wybuchowymi. I ten jeden, bardzo charakterystyczny fakt. W GTA misja kończy się, dopiero gdy faktycznie złamiemy jej warunki. Śmierć czy areszt nie przekreślają zadania, co odróżnia pierwszą odsłonę od późniejszych części serii GTA.

Jeżeli zabraknie nam zleceń, by dociągnąć do wymaganej sumy, gra nie odbiera nam nadziei. Możemy zrobić to, co wielu graczy podświadomie kojarzy z GTA od zawsze. Wywołać chaos, wysadzać auta, walczyć z policją i wykręcić wynik na ulicy. W tym pomagają cztery typy broni: pistolet, karabin maszynowy, rzadszy miotacz ognia i wyrzutnia rakiet. Do tego dochodzą Szały zabijania. Krótkie minigry, w których dostajemy nielimitowaną amunicję i określony czas na zrobienie konkretnej kwoty. Uda się, to bonus zostaje, a pościg znika. Nie uda się, trzeba sobie poradzić z policją po staremu.

W świecie poukrywano też czołgi. Gdy uda się taki sprzęt dorwać, poziom satysfakcji skacze w górę, a zdobywanie punktów staje się bezczelną zabawą w ciuciubabkę z całym miastem. Te momenty zapadały w pamięć, bo pokazywały, że GTA od początku kochało przesadę i dawało graczowi narzędzia do psucia zasad.

Mapa i struktura gry

Pierwsze GTA ma sześć rozdziałów rozmieszczonych na trzech mapach stylizowanych na amerykańskie metropolie. Przechodzimy je po kolei, odblokowując kolejne lokacje wynikiem punktowym. W Liberty City pracujemy dla Bubby’ego i natykamy się na ludzi Łysego Sonettiego. Po rozliczeniu spraw w tym mieście trafiamy do San Andreas. Tam w pierwszym rozdziale zlecenia daje Wujek Fu, a w drugim El Burro. Na końcu czeka Vice City. To tu wchodzi do gry skorumpowany policjant Samuel Deever i handlarz bronią Brat Marcus. Fabuła jest surowa i to zamierzony wybór. Bohater to chłopak na posyłki. Robi to, co mu każą, bo chce szybko zarobić. Nie ma długich dialogów. Jest brud robót, pager, kradzieże, ucieczki i pieniądze.

Struktura rozdziałowa miała jedną zaletę. Pozwalała zapisać wynik i odblokowanie kolejnych obszarów między sesjami, mimo braku save’a w środku poziomu. Jednocześnie trzymała w ryzach postęp i motywowała do podbijania wyniku, co w tamtych czasach było naturalne. GTA łączyło więc dwie rzeczy. Pachnący nowością otwarty świat i oldschoolową punktację.

Kontrowersje i marketing

GTA od początku było niegrzeczne. Opisy misji i nazwy postaci ocierały się o wulgarny żart. Rozjechanie grupy wyznawców Hare Kryszna dawało bonus. Twórcy wiedzieli, że kontrowersja nakręci zainteresowanie. Dlatego podkręcali przemoc i dodali nawet przycisk, którym bohater mógł bekać albo puszczać bąki. Wydawca poszedł dalej i wynajął specjalistę od prasy tabloidowej, by podrzucał mediom chwytliwe nagłówki i wywoływał dyskusje o banowaniu gry. W efekcie GTA trafiło do świadomości nie tylko graczy. Stało się tematem rozmów w mainstreamie. Krytycy grzmieli, a gracze kupowali.

Ten kontrast był częścią planu. GTA miało być znane i budzić emocje. Nie chodziło wyłącznie o szok. Chodziło o to, by na sklepowej półce każdy wiedział, co to jest Grand Theft Auto i o co w nim chodzi. To się udało. GTA sprzedawało się świetnie.

Brak czasu i ograniczenia sprzętowe

Choć gra mocno zmieniła format, wiele z pomysłów Race’n’Chase przetrwało. System zniszczeń w pojazdach, przechodnie, policyjne radio i tryb wyścigów w module sieciowym to spadek po wczesnym projekcie. Obok nich był Deathmatch, który dopełniał pakiet zabaw wieloosobowych.

Z drugiej strony sporo rzeczy musiało polecieć przez opóźnienia i ograniczenia sprzętowe. Zderzenia miały widocznie niszczyć elewacje. Na ulicach miały pojawiać się dzieci w drodze do szkoły i zwierzęta. W dokumentacji mamy plany na opady śniegu i burze, które przyciemniałyby paletę i błyskały białym światłem. Pojazdy miały mieć działające reflektory, a gracz możliwość sterowania łodziami i helikopterami. Nawet aresztowania i śmierć miały towarzyszącą animację w wyskakującym okienku. Był też zaawansowany interfejs samochodu z prędkościomierzem, obrotomierzem i wskaźnikiem uszkodzeń. Ten HUD istniał tak długo, że można go było zobaczyć w materiałach z 1996 roku. Ostatecznie trafił do kosza, tak jak wielka trójwymiarowa strzałka w rogu ekranu, która miała prowadzić gracza niczym drogowskaz.

Część z tych pomysłów wyprzedzała możliwości ówczesnych komputerów. Część gryzie się z tempem rozgrywki, które GTA ostatecznie odnalazło. Najważniejsze, że zachowano trzon. Otwarte miasto, kradzieże aut, pościgi i poczucie, że to nasza historia, nawet jeśli opowiedziana minimalistycznie.

Sukces mimo wszystko

Na papierze GTA miało kilka minusów. Silnik DOS-owy, brak zapisu w środku poziomu, powtarzalne zadania. W praktyce nadrabiało najważniejszym elementem gier akcji. Wolnością. Nagle dostaliśmy miasto, które nie było tłem. Było placem zabaw. Można było podjąć zlecenie albo je zignorować i pojechać w inną stronę. Można było grać pod wynik albo bawić się systemem policji. Można było po prostu jeździć i słuchać radia. W połowie lat dziewięćdziesiątych to było świeże jak nowy gatunek.

Do tego dochodził dźwięk i masa drobnych decyzji projektowych. Policyjne radio było jak dodatkowy narrator. Kradzież samochodu jednym klawiszem budowała natychmiastową sprawczość. Pasek poszukiwania jasnym językiem mówił, w co się bawimy i jakie ryzyko podejmujemy. GTA dawało czytelną pętlę rozgrywki i jednocześnie pakiet narzędzi do psucia tej pętli, gdy chcieliśmy zrobić coś po swojemu. To działa do dziś i to jest powód, dla którego o pierwszym GTA pamiętamy nie tylko z sentymentu.

Początek serii Grand Theft Auto

Pierwsza odsłona ustawiła serię na lata. Top-down, trzy miasta, system pościgów, rozgłośnie, przestępcza drabinka zleceń. To baza, na której kolejne części GTA mogły rosnąć i eksperymentować. Dzisiaj, gdy myślimy o GTA, widzimy ogromne produkcje, ale to tu powstały odpowiedzi na najważniejsze pytania. Co jest zabawne w kradzieży samochodu. Jak sprawić, by pościg był emocjonujący. Jak łączyć fabularny cel z wolnością gry w mieście. GTA pierwszy raz złożyło to wszystko w całość.

Ważny był też marketing. GTA od razu weszło do dyskusji poza branżą. Nie tylko dzięki przemocy. Przez odwagę, by o tej przemocy mówić głośno i nie chować się po kątach. W tamtej dekadzie to miało znaczenie. Wielkie tytuły gier jeszcze nie były oczywistością w mediach głównego nurtu. GTA przetarło szlak i udowodniło, że gra może stać się tematem ogólnej rozmowy. Dla marki GTA to był kapitał na lata.

Fundament pod legendę GTA

Kiedy DMA Design miało dość życia z samych Lemmings, zaczęło eksperymentować. Były voxele, były pościgi z izometrycznej kamery, był prototyp, który ugrzązł po przepisaniu na C. Były wątpliwości wydawcy i prawie pewne anulowanie. Po drugiej stronie był upór zespołu, pomysł na miasto bez ekranów ładowania i prosta, a jednocześnie sprytna perspektywa z góry. Z pomyłek i szlifów narodziła się gra, której trzon znamy do dziś. Kradzież auta, ucieczka, wynik, telefon ze zleceniem, radio, żółta strzałka, śmiech i chaos.

Pierwsze Grand Theft Auto to nie była perfekcyjna produkcja. Miało swoje ostre krawędzie, surowy styl i braki. Ale dało coś, czego brakowało wielu grom tamtych lat. Poczucie, że miasto należy do ciebie, choćby na kilka minut po kradzieży przypadkowego Sedana. Dlatego GTA wyszło z niszy i wjechało do historii. I dlatego dziś, kiedy mówimy o marce GTA, wracamy do Dundee i do zespołu, który nie odpuścił, gdy było najtrudniej.

Jeśli lubisz spojrzeć pod maskę gier i wiedzieć, skąd się wzięły, historia narodzin GTA to świetny przykład tego, że najprostsze pomysły są często najlepsze. Wystarczy odpowiedzieć na jedno pytanie. Co jest naprawdę zabawne w tym, co robimy na ekranie. GTA odpowiedziało. Dało kierownicę, miasto i policję, która nie zna litości. Resztę dopisał gracz.

Wśród społeczności graczy podniosło się niedawno oburzenie, po tym jak Rockstar Games z dnia na dzień uniemożlwił graczom kupno GTA 4 w sklepie Steam, a także w Rockstar Launcher. Mimo swojej dość oryginalnej fabuły i szarego, depresyjnego klimatu, ta część serii od lat cieszy się uznaniem i tytułem "najbardziej dojrzałej gry z serii Grand Theft Auto". Poważna historia imigranta z ogarniętych wojną Bałkanów - Niko Belićia, który przyjechał do Liberty City z nadzieją na amerykański sen, a zastał przestępczość i cierpienie, wyraźnie przyciągnęła dorosłych, a także tych młodszych graczy.

Przedtem grę ze sklepów usunięto

Jakiś czas temu, dokładniej w styczniu, Rockstar Games postanowiło niespodziewanie usunąć stronę Grand Theft Auto 4 w serwisie Steam oraz w rodzimym sklepie Rockstar Launcher. Podobny los spotkał także pełnoprawne dodatki do GTA 4, The Lost and Damned (TLaD) oraz The Ballad of Gay Tony (TBoGT). Decyzja studia spotkała się z wyraźnym niezadowoleniem fanów. Jak okazało się po kilku dniach, niesłusznym. GTA 4 zostało wycofane z dystrybucji cyfrowej tylko czasowo. A deweloper miał dla graczy przygotować ciekawszą propozycję.

Rockstar Games przedstawia GTA IV: The Complete Edition

Tak jak powiedzieli, tak zrobili. Po miesiącu od rozpoczęcia prac nad ujednoliceniem swojej oferty, Rockstar Games ujawniło, że zapowiadana niespodzianka to zestawienie trzech usuniętych gier w postaci jednej. Takie rozwiązanie nie dość, że wyraźnie zwiększy zainteresowanie fanów dodatkami do GTA 4, to także unowocześni i zaktualizuje system uruchamiania gry. Wszystko w ramach forsowanego przez dewelopera od jakiegoś czasu, własnego launchera - Rockstar Games Launcher, który pobierzecie tutaj.

Johnny Klebitz, Niko Belić, Luis Lopez - to za ich sprawą przestępczość w Liberty City miała się dobrze

Informacje dla obecnych posiadaczy GTA 4 i GTA EfLC

• jeśli jesteście posiadaczami GTA Episodes from Liberty City mamy dla Was dobrą wiadomość. W waszej bibliotece zamiast tej gry, pojawi się The Complete Edition, a co za tym idzie także tzw. "czwórka". Update będzie ważyć około 22 GB
• w przypadku, gdy na waszym PC gości samo GTA 4, podobnie jak wcześniej otrzymacie The Complete Edition, a więc i GTA EfLC. Update to około 6 GB
• jeśli powyższe gry obsługuje u Was, sędziwy już program Windows Games For Live, aby pobrać aktualizację będziecie musieli utworzyć nowe, lub powiązać dotychczasowe konto Social Club
• niewykorzystane klucze GTA 4 lub EfLC nadal możecie użyć, automatycznie otrzymacie wtedy kopię The Complete Edition

Złe wiadomości dla fanów dobrej muzyki i multiplayera

Pośród tych dobrych wiadomości są niestety i te złe. GTA IV: The Complete Edition nie będzie do końca tą samą grą, którą znaliście z poprzednich lat. Studio Rockstar Games postanowiło okroić zawartość dotychczasowej wersji gry o parę ważnych elementów. Nie zagracie już w ciekawym trybie multiplayer, nie sprawdzicie rankingu gier, a także nie posłuchacie kilku stacji radiowych - RamJam FM, Self-Actualization FM i Vice City FM. Dla wielu fanów serii okazało się to o wiele za dużo.

Krytyka ze strony graczy

Na stronach Rockstar Games w mediach społecznościowych dać o sobie znają krytyczne komentarze. Gracze, którzy kupili grę z dostępem do powyższych rzeczy, niekoniecznie będą mogli nadal z nich korzystać. Na pocieszenie możliwe jest, że w przyszłości stacje radiowe zostaną dodane ponownie, w tej samej, lub zmienionej formie. Jest to tylko i wyłącznie kwestia praw do skorzystania z utworów, które teraz deweloperowi zostały odebrane, a które Rockstar może wykupić.

Premiera już 24 marca

Nową edycję gry pobierzecie już od 19 marca, więc zajrzyjcie natychmiast do swojej cyfrowej biblioteki. A jeśli jeszcze nie jesteście w posiadaniu jednej z tych utytułowanych części i przymierzacie się dopiero do jej kupna, to zaktualizowane GTA IV: The Complete Edition czeka na Was w sklepie Steam i Rockstar Launcher, od 24 marca. Link znajdziecie poniżej.

Strona Grand Theft Auto IV: Complete Edition w serwisie Steam

Rockstar Games przygotowało dla fanów serii GTA oraz innych gier studia atrakcyjne promocje. W ten sposób utytułowany deweloper postanowił uczcić koniec najzimniejszej pory roku - zimy, akcją o nazwie "End Of Winter Sale". Choć nie w całej Polsce z najważniejszego uroku zimy - białego puchu nazywanego śniegiem, można było skorzystać, to nie jest to powód, żeby nie wziąć udziału w wydarzeniu Rockstar.

GTA 5 w cenie 65 złotych

Najatrakcyjniejszą z punktu widzenia graczy promocją jest sprzedane w ponad 100 milionach kopii i ciągle wspierane dodatkami, GTA 5. Jego cena spadła aż o połowę i wynosi 65 złotych. To dosyć niska cena za ogrom zawartości i wiele frajdy, którą oferuje piąta część Grand Theft Auto. Na karty doładowujące stan konta w GTA Online - tak zwane Shark Cards, w opcji Megalodon obowiązuje mniejsza zniżka, 15 %.

Starsze części za ponad dychę

Z kolei na mniej popularne dzieła przemysłu gier wideo - L.A. Noire umiejscowione w latach 50. XX. wieku w Los Angeles i traktujące o historii detektywa, oraz przesiąknięte latynoskimi klimatami Max Payne 3, czeka na was dość wysoka, zniżka 70%. Za ponad 10 zł kupicie także starsze części Grand Theft Auto - tj. III, Vice City i San Andreas, co sprawia, że równają się one cenie kebaba. A dla fanów brutalnej rozrywki Rockstar zadbał o promocję szkolnego akcyjniaka, Bully w cenie 19 zł. Wszystkie gry dostępne są w wersji cyfrowej do pobrania przez launcher Rockstar Games, oraz na oficjalnej stronie Rockstar Warehouse. Ich ceny sprawdzicie poniżej.

• Grand Theft Auto V Edycja Premium - 65 zł 130 zł
• Grand Theft Auto: San Andreas - 12 zł 43 zł
• Grand Theft Auto: Vice City - 14 zł 43 zł
• Grand Theft Auto III - 14 zł 43 zł
• Red Dead Redemption 2 - 199 zł 250 zł
• Red Dead Redemption 2 Special Edition - 201 zł 310 zł
• Red Dead Redemption 2 Ultimate Edition - 203 zł 370 zł
• L.A Noire: The Complete Edition - 38 zł 129 zł
• Max Payne 3: The Complete Edition - 44 zł 150 zł
• Bully: Scholarship Edition - 19 zł 65 zł

Ubierz się z Rockstar Games

Zapewne lubicie lansować się po mieście w modnych ciuchach. Tym lepiej jeśli budzicie w nich respekt i podziw. Oprócz gier w sklepie Rockstar Games w promocyjnej cenie kupicie także ubrania, akcesoria oraz gadżety firmowane logiem R*. Wśród nich koszulki, czapki, plakaty, breloki, etui na iPhone, torby, zapalniczki, figurki i wiele, wiele innych. Przykładowo ceny koszulek wahają się obecnie od 60, do 80 złotych. Bluza to wydatek 130 złotych, a czapka Rockstar Games kupicie za 57 złotych. To tylko o 7 złotych więcej, niż wynosi nominał niebieskiego banknotu z Kazimierzem III Wielkim. Niewiele, prawda? A wszystko to związane w dużej mierze z Grand Theft Auto i czołowymi postaciami tej serii, które pojawiając się przez kilkanaście lat na okładkach gier zyskały sobie tytuł kultowych.

Szybka przesyłka gadżetów z GTA

Wysyłka gadżetów odbywa się za pośrednictwem firmy kurierskiej TNT, a jej koszt wynosi ponad 20 zł. Na uwagę zasługuje zadowalająca szybkość dostawy. Strona sklepu Rockstar Games deklaruje, że przesyłka pojawi się pod drzwiami waszego domu w już od 2, do 4 dni roboczych od zamówienia. Według posiadanych przeze mnie informacji produkty Rockstar Games wysyłane są z terytorium Wielkiej Brytanii, gdzie swoją główną siedzibę ma deweloper.

• Czarna czapka Merryweather Security 57 zł 95 zł
• Granatowa czapka ze złotym znaczkiem Rockstar 57 zł 95 zł
• Czarna koszulka Los Santos z GTA V 57 zł 95 zł
• Bluza z kapturem GTA V 137 zł 228 zł
• Etui iFruit na iPhone’a 39 zł 65 zł
• Zapalniczka Zippo z Grand Theft Auto V 80 zł 133 zł
• Album ze ścieżki dźwiękowej GTA 5 The Alchemist and Oh No Present: Welcome To Los Santos 23 zł 39 zł
• Podkładka pod mysz LifeInvader 31 zł 52 zł
• Zestaw Kubrick Heist Edition z Grand Theft Auto V 129 zł 215 zł

Promocja tylko przez kilka dni!

Wśród beneficjentów okazji jest przede wszystkim wasz portfel, w którym zostanie więcej pieniędzy. Dla zainteresowanych ofertą Rockstar Games niskie ceny ich największych hitów czekają do godziny 23:59 czasu nowojorskiego 17 marca, co w Polsce oznacza godzinę 4:59 rano 18 marca. Więc jeśli jesteście rannymi ptaszkami, a zapomnieliście o promocji, to nic straconego ;)

Warto z niej skorzystać, tym bardziej, gdy Rockstar Games dodało do GTA Online nowe DLC.